آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش

برای آگاهی از دوره‌های ویرایش، در پایین ستون موضوعات وبلاگ، مطلب مشخص‌شده با @@@@@ را بخوانید یا با 09196662166 تماس بگیرید

همخوانی فعل‌های جمله با هم و با اجزای دیگر

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

 (۱) فعل‌های هر جمله باید از نظر زمانی با یک‎دیگر هم‌خوانی و تناسب داشته باشند. البته این بدان معنی نیست که افعال هر جمله تنها باید یک زمان داشته باشند، زیرا بیان برخی جمله‌ها نیازمند به‎کار بردن زمان‌های مختلف است (برای نمونه، آن‎چه تا چندی پیش زشت و ناپسند شمرده می‌شد امروز دیگر زشت شمرده نمی‌شود و خدا می‌داند که آیا در آینده خواهیم توانست با این روند مقابله کنیم یا نه).

مثال‎هایی که درپی می‌‎آید صورت‎های درست و نادرست کاربرد فعل و مصدر در جمله را نشان می‌‎دهد:


مثال ۱:

ننویسید: هر چه را پرسیده‌ایم پاسخ گرفتیم.

بنویسید: هر چه را پرسیده‌ایم پاسخ گرفته‌ایم.

مثال ۲:

ننویسید: در سپتامبر سال ۲۰۰۴ گزارش شد که بسیاری از سازمان‎های دولتی خارجی موجود در عراق در حال آماده شدن برای خروج از عراق بودند.

بنویسید: در سپتامبر سال ۲۰۰۴ گزارش شد که بسیاری از سازمان‎های دولتی خارجی موجود در عراق در حال آماده شدن برای خروج از عراق هستند.

 (۲) هم‌چنین صیغه‎ی صرفی فعل باید -‌ازنظر زمان و شخص‌- با اجزای دیگر جمله‌ هم‌خوانی داشته باشد:

مثال ۱:

ننویسید: استبداد، خفقان، ظلم، دین ستیزی دولتی، و اسلام خواهی توده‌ها از عوامل اصلی شکل‌گیری انقلاب اسلامی در دههٔ پنجاه است.

فعل «است» با «دههٔ پنجاه» که گذشته است، هم‌خوانی ندارد. پس:

بنویسید: استبداد، خفقان، ظلم، دین‌ستیزی دولتی، و اسلام خواهی توده‌ها از عوامل اصلی شکل‌گیری انقلاب اسلامی در دههٔ پنجاه بود.

مثال ۲:

ننویسید: رمز پیشرفت علی در زندگی این بوده که نباید تنها برای زنده ماندن و رفع نیازهای جسمی تلاش کنم.

فعل «تلاش کنم» با «رمز پیشرفت علی» هم‌خوانی ندارد و از آن‌جا که آن‎چه بیان شده (نباید تن‌ها... تلاش کنم) نقل مستقیم سخن علی نیست، باید آن را به‎شکل زیرنوشت:

بنویسید: رمز پیشرفت علی در زندگی این بوده که نباید تنها برای زنده ماندن و رفع نیازهای جسمی تلاش کرد.