آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش

برای آگاهی از دوره‌های ویرایش، در پایین ستون موضوعات وبلاگ، مطلب مشخص‌شده با @@@@@ را بخوانید یا با 09196662166 تماس بگیرید

ویرایش زبانی (نگارشی/ بیانی) چیست؟

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

ویرایش زبانی بخشی از کارهای ویرایش عمومی است که به «درست کردن زبان و شیوه‎ی بیان ساژه‌ها» می‌‎پردازد. در این ویرایش، بر خلاف ویرایش صوری، ویراستار با صورت ظاهری اجزای تشکیل دهندهٔ نوشته کاری ندارد‍، بلکه کار وی تشخیص هم‌خوان بودن یا هم‌خوان نبودن شیوهٔ بیان ساژه‌ها با قواعد زبان فارسی معیار و قواعد ویرایش و نگارش است. برای روشن شدن این مطلب مثال‎هایی را که درپی آمده، بخوانید:


مثال۱: در کلمهٔ «عملیات‌ها» جدا کردن یا چسباندن «‌ها» ی جمع، کاری صوری، و بررسی درستی یا نادرستی جمع بستن این اسم جمع از نظر قواعد زبان فارسی (گذاشتن یا نگذاشتن «‌ها» ی جمع پس از آن)، کاری زبانی است.
مثال۲: در عبارت «به‌مورد اجرا گذاشتن»، اگر این عبارت در نقل قول به‌کار رفته باشد، تعیین این‌که حرف «به» در آن چسبیده یا جدا (به‌صورت «به‌مورد» یا «بمورد») نوشته شود، کاری صوری است، و اگر در نقل قول مستقیم به‌کار نرفته باشد، تبدیل شیوهٔ بیان آن به‌صورت «اجرا کردن»، کاری زبانی است.
مثال۳: در جملهٔ «از سه جا دیروز خودرو آقای اسماعیلی با خودروهای دیگر تصادم کرد»، تعیین این‌که «خودرو» به‌صورت «خودرو» یا «خودروی» نوشته شود، کاری صوری است، ولی تغییر چینش و شیوهٔ بیان جمله به‌گونه‌ای که با قواعد زبان فارسی معیار هم‌خوان شود (یعنی به‌صورت «خودروی آقای اسماعیلی دیروز از سه جا با خودروهای دیگر تصادم کرد»)، کاری زبانی است.