آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش

برای آگاهی از دوره‌های ویرایش، در پایین ستون موضوعات وبلاگ، مطلب مشخص‌شده با @@@@@ را بخوانید یا با 09196662166 تماس بگیرید

شیوهٔ نوشتن و تنظیم کوتاه نوشته‌ها (حروف اختصاری)

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

«کوتاه‎نوشته» به ساژه‎ای گفته می‌‎شود که از حروف اختصاری یا حروف نخست کلمه‎های ساژه‎ای دیگر تشکیل شده باشد؛ مانند: «دافوس» که کوتاه‎نوشته‎ی ساژه‎ی «دانشکده‎ی فرمان‎دهی و ستاد» است، یا «CSC» که کوتاه‎نوشته‎ی ساژه‎ی «Command and Staff College» است.


۱ ـ نوشتن کوتاه ‎نوشته‎ی نام‎‌ها و مفاهیم عمومی
 (۱) اگر نامی دارای کوتاه‎نوشتهٔ فارسی و لاتین باشد، نخستین بار در هر فصل، شیوهٔ نوشتن آن از الگویی که درپی آمده، پی‌روی می‌کند:
در متن، از راست به چپ: «معادل فارسی نام لاتین» (کوتاه‌نوشتهٔ فارسیِ معادل فارسی نام لاتین).
در پاورقی، از چپ به راست: نام لاتین (کوتاه نوشتهٔ لاتین نام لاتین).
یعنی بار نخست در هرفصل، نخست معادل فارسی نام را در گیومه پایین، و سپس کوتاه‎‏نوشتهٔ فارسی آن را در متن، درون پرانتز می‌آوریم؛ شمارهٔ پاورقی را نیز پس از کوتاه‎نوشتهٔ فارسی و در بالای آن می‌آوریم. در پاورقی نیز نخست خود نام را به‌طور کامل و سپس کوتاه‎نوشته‎ی لاتین آن را در جلوی آن، درون پرانتز می‌آوریم.
مثال: «دانشکدهٔ فرمان‎دهی و ستاد» (دافوس) ارتش این کشور جزو قدیمی‌ترین نهادهای دانشگاهی آن است.
آگاهی: در فصل‌ها یا گفتارهای بعد نیز -اگر‌‌ همان نام دوباره آورده شود‌ - نخستین بار، آن را با همین شیوه در متن و پاورقی می‌آوریم.
 (۱. ۱) از بار دوم به بعد، تنها کوتاه‎نوشتهٔ فارسی آن نام را در متن می‌آوریم و در پاورقی نیز چیزی نمی‌‎نویسیم.
مثال: افسران ارشد ارتش این کشور پس از گذراندن دوره‎ی دافوس می‌توانند...
 (۲) اگر نامی فقط کوتاه‎نوشتهٔ غیرفارسی داشته باشد، نخستین بار در هر فصل، شیوهٔ نوشتن آن از الگویی که درپی آمده، پی‌روی می‌کند:
در متن، از راست به چپ: «معادل فارسی نام» (کوتاه‌نوشتهٔ غیرفارسی نام به‌زبان فارسی)
در پاورقی، از چپ به راست: نام به زبان اصلی (کوتاه‌نوشتهٔ نام به‌زبان اصلی)
یعنی بار نخست در در هر فصل، نخست معادل فارسی نام را در گیومه پایین، و سپس کوتاه‎نوشتهٔ غیرفارسی آن را با املای فارسی، درون پرانتز می‌آوریم؛ شمارهٔ پاورقی را نیز پس از کوتاه‎نوشتهٔ غیرفارسی می‌گذاریم؛ در پاورقی نیز نخست خود نام را به‎طور کامل و سپس کوتاه‎نوشتهٔ آن را با املای زبان اصلی، درون پرانتز می‌آوریم:
مثال ۱: طبق گزارشی که «کمیتهٔ ویژهٔ سازمان ملل متحد» (آنسکام) به شورای امنیت سازمان ملل ارائه کرد …
مثال ۲: سه روز بعد، «انجمن بین‌المللی رشد» (ایدا) اعلام کرد …
مثال ۳: شورای امنیت سازمان ملل متحد به «هیأت اجرایی موقت سازمان ملل متحد در کوزوو» (یونیماک) اجازه داد تا اداره‎ی غیرنظامی این کشور را برعهده گیرد.
 (۱. ۲) از بار دوم به بعد نیز در متن تنها املای فارسی کوتاه‎نوشتهٔ غیرفارسی را می‌‎آوریم و در پاورقی نیز چیزی نمی‌‎نویسیم:
مثال ۱: ولی یک ماه بعد آنسکام در گزارش خود تصریح کرد که...
مثال ۲: اینجایزه از سوی ایدا به او داده شد.
مثال ۳: یونیماک بخش امنیت عمومی کوزوو را به سه قسمت تقسیم کرد.
آگاهی: کوتاه‏‎نوشته‌هایی مانند اوپک (سازمان کشورهای صادرکنندهٔ نفت) = (OPEC= Organization of Petroleum Exporting Countries) یا حماس (حرکةالمقاومة الاسلامی)، یونسکو (سازمان تربیتی، علمی و فرهنگی سازمان ملل) =
UNESCO (United Nations Educational، Scientific، and Cultural Organization) و مانند این‌ها نمونه‌های دیگری از کوتاه‎نوشته‌های غیرفارسی رایج در زبان فارسی هستند.
۲ـ نوشتن معادل لاتین برای اصطلاحات و مفاهیم تخصصی
 برای نوشتن اصطلاحات و مفاهیم تخصصی که فقط کوتاه‎نوشته‎ی لاتین دارند و کوتاه‎نوشته‎ی آن‌ها با‌‌ همان تلفظ اصلی در زبان فارسی رواج دارد:
 (۱) بار نخست، ابتدا معادل فارسی آن اصطلاح یا مفهوم را در گیومه پایین و سپس تلفظ فارسی کوتاه‌نوشتهٔ آن را در پرانتز می‌نویسیم و شمارهٔ پاورقی را نیز در بالای پرانتز می‌گذاریم.
در پاورقی نیز نخست اصل اصطلاح یا مفهوم و سپس کوتاه‌نوشتهٔ آن را در پرانتز می‌آوریم:
مثال ۱: اصطلاح پزشکی: بیماران مبتلا به «ویروس ایمنی انسان» (اچ. آی. وی) پس از گذراندن این دورهٔ درمانی...
مثال ۲: اصطلاح روان‌شناسی: اولین اقدام در مورد کودکان این مرکز، تعیین «ضریب هوشی» (آی. کیوی) آن‎هاست.
مثال ۳: اصطلاح نظامی: هدایت این موشک‎‌ها با استفاده از «سامانه‎ی موقعیت‌یاب جهانی» (جی پی اس) انجام می‌شود.
مثال ۴: اصطلاح سیاسی: این کشور‌ها تا مدتی از عضویت در «پیمان منع تولید و گسترش سلاح‌های هسته‌ای» (ان. پی. تی) سر باز می‌زدند.
 (۲) از بار دوم به بعد نیز تنها تلفظ فارسی کوتاه‎نوشتهٔ لاتین را در متن می‌‎آوریم و در پاورقی نیز چیزی نمی‌نویسیم:
مثال ۱: اصلاح پزشکی: تأثیر درمانی تشخیص بموقع اچ. آی. وی مانند تأثیر درمانی بموقع دیگر بیماری‌ها نیست.
مثل۲: اصطلاح روان‌شناسی: پس از تعیین آی. کیوی این افراد، نوبت به سطح بندی آنان می‌رسد.
مثال ۳: اصطلاح نظامی: حتی کشورهای جهان سوم نیز به‎راحتی می‌توانند به فن‌آوری ازکار انداختن جی. پی. اس دست یابند.
مثال ۴: اصطلاح سیاسی: امنیت جهانی هنگامی محقق می‌‎شود که همه‎ی کشور‌ها به‌عضویت ان. پی. تی درآیند و به آن پای‎بند باشند.