آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش

برای آگاهی از دوره‌های ویرایش، در پایین ستون موضوعات وبلاگ، مطلب مشخص‌شده با @@@@@ را بخوانید یا با 09196662166 تماس بگیرید

درست نویسی حروف اضافه، ربط و نشانه

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

 

(۱) آگاه از/ آگاه به: «آگاه از» به‎معنی اطلاع ساده داشتن از چیزی و «آگاه به» به‎معنی اطلاع عمیق، شعور یا معرفت داشتن به چیزی است.
 (۲) آن‎چه/ آن‎چه که: در متون قدیم «که» همراه «آن‎چه» به‎کار نرفته است؛ مانند»: آن‎چه کنی و آن‎چه نکنی و آن‎چه گویی و آن‎چه نگویی باید همه فرمان باشد. (مکاتیب فارسی غزالی، ص۹۷) اما از آن‌جا که «چه» در «آن‌چه» به‌معنی «چیز» و جانشین اسم است، و آوردن «که» پس از اسم غلط نیست، این شیوه‌نامه آوردن «که» پس از «آن‌چه» را غلط نمی‌داند. ولی از سویی، همان‌گونه که در موارد بسیاری -‌برای مثال در «آن‌چه (که) گفتم حقیقت داشت» - می‌توان حرف ربط «که» را حذف کرد، حذف «که» پس از «آن‌چه» جایز است (نه لازم).
هم‌چنین در جمله‌هایی مانند جملهٔ زیر، حذف «که» (هایی که در پرانتز آمده‌اند) پس از «آن‌چه» و غیر آن بهتر است:
آن‌چه (که) رخ داد، نشان داد (که) کسانی که برای این کار انتخاب شده‌اند باید دوره‌های ویژه‌ای را گذرانده باشند.
 آوردن «را» نیز پس از «آن‎چه» اشکالی ندارد؛ برای مثال در «هر دو عدد را در هم ضرب می‌‎کنیم... و آن‎چه را گرد آید نگاه داریم. (مفتاح‎المعاملات، ص۵۲)

ادامه مطلب

آشنایی با حروف اضافه، ربط و نشانه

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

 

حرف‌‌ها در زبان فارسی سه دسته‌اند: «حرف ربط»، «حرف اضافه» و «حرف نشانه».
۱ـ حرف اضافه
حرف اضافه‌ کلمه‌ای‌ است که معمولاً کلمه یا گروهی از کلمه‌ها را به «فعل» یا «صفت بر‌تر»، یا «اسم جمع» و یا نظایر این‌ها نسبت می‌دهد، و آن‌ها را متمم یا وابستهٔ فعل، صفت بر‌تر یا اسم جمع و مانند این‌ها قرار می‌دهد.
حروف اضافه نیز دو دسته‌اند:

ادامه مطلب

به‎کار بردن درست نه ... نه

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

آوردن «نه» با فعل مثبت، آن را منفی می‌کند (منفی با مثبت= منفی)، و آوردن «نه» با فعل منفی، آن را مثبت می‌کند (منفی با منفی= مثبت). پس، به‌جز هنگامی که فعل با «هیچ یک» همراه باشد، نمی‌توان با «نه... نه» فعل منفی آورد. بنابر این قاعده:
 (۱) هنگامی که «نه... نه» در آغاز جمله نباشد، فعل جمله -‌چه در میان آن باشد و چه در پایان‌- باید به‌صورت مثبت باشد.
ننویسید: این طرح را نه کارگران و نه کارفرمایان نپذیرفتند.
بنویسید: این طرح را نه کارگران و نه کارفرمایان پذیرفتند.
بنویسید: این طرح را نه کارگران پذیرفتند و نه کارفرمایان.

ادامه مطلب

تکرار فعل

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

 

(۱) تکرار فعل در چند جملهٔ پی‌درپی اشکال دستوری ندارد؛ همان‌گونه که در نثر قدیم کم و بیش تا اوایل قرن هفتم هجری آمده است:
 «اصل بهرام] چوبین [از ری بود. از ملک‌زادگان و اسپهبدان ری بود و اندرآن زمان هیچ کس از او مردانه‌تر و مبارز‌تر نبود و به گونه‌ سیاه چرده بود و به بالا دراز و خشک بود؛ از بر آن چوبین گفتند.» (تاریخ بلعمی: ص ۱۰۷۷)

ادامه مطلب

به­‎کار بردن درست فعل بایستن (باید)

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

 

فعل بایستن در کتاب‎های دستور زبان فارسی، بسته به زمان و شخص فعل اصلی، صورت‎های گوناگون دارد؛ آن‎چه درپی  می‎آید نمونه‎ای از قواعد فعل بایستن (باید) در کتاب «دستور زبان فارسی» نوشته‎ی دکتر خانلری  (5: ص293 تا 311)&  است.

آگاهی: بیان این قواعد تنها نمونه­ای برای آگاهی خوانندگان از قواعد و صورت‎های گوناگون فعل بایستن در کتاب‎های دستور زبان است و از آن‌جا که بیان آن‎ها برای یادگیری نیست، به‎خاطر کوتاه‎نویسی از آوردن مثال‎ها خودداری شده است.

"در آثار ادبی نظم و نثر از فعل بایستن در زمان‎های ماضی و مضارع صیغه‎های مختلفی آمده است که در ذیل بیان می‎شود:

 

ادامه مطلب

قواعد به‌کار بردن فعل باید

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

 

منبع: جمشید سرمستانی، قواعد جامع املای فارسی، تهران، نشر سرمستان، 1390؛ در:

آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

 

به­کار بردن درست فعل بایستن (باید)

فعل بایستن در کتاب‎های دستور زبان فارسی، بسته به زمان و شخص فعل اصلی، صورت‎های گوناگون دارد؛ آن‎چه درپی  می‎آید نمونه‎ای از قواعد فعل بایستن (باید) در کتاب «دستور زبان فارسی» نوشته‎ی دکتر خانلری  (5: ص293 تا 311)  است.

آگاهی: بیان این قواعد تنها نمونه­ای برای آگاهی خوانندگان از قواعد و صورت‎های گوناگون فعل بایستن در کتاب‎های دستور زبان است و از آن‌جا که بیان آن‎ها برای یادگیری نیست، به‎خاطر کوتاه‎نویسی از آوردن مثال‎ها خودداری شده است.

ادامه مطلب