آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش

برای آگاهی از دوره‌های ویرایش، در پایین ستون موضوعات وبلاگ، مطلب مشخص‌شده با @@@@@ را بخوانید یا با 09196662166 تماس بگیرید

شیوهٔ نوشتن و تنظیم کوتاه نوشته‌ها (حروف اختصاری)

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

«کوتاه‎نوشته» به ساژه‎ای گفته می‌‎شود که از حروف اختصاری یا حروف نخست کلمه‎های ساژه‎ای دیگر تشکیل شده باشد؛ مانند: «دافوس» که کوتاه‎نوشته‎ی ساژه‎ی «دانشکده‎ی فرمان‎دهی و ستاد» است، یا «CSC» که کوتاه‎نوشته‎ی ساژه‎ی «Command and Staff College» است.

ادامه مطلب

شیوهٔ همانندسازی فهرست‌ها با متن

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

امروزه فهرست‌نویسی به‌شیوهٔ رایانه‌ای -‌نه به‌شیوهٔ دستی‌- و به‌دست صفحه‌آرا انجام می‌شود؛ بااین‌حال، ممکن است نادرستی‌ها یا نا‌هم‌خوانی‌هایی در تنظیم فهرست‌ها وجود داشته باشد.
عنوان‌های هر نوشته در دو جا آورده می‌شوند:
 (۱) در فهرست‎‌ها (فهرست‎ کوتاه و بلند داشته‎‌ها، و فهرست نشانگر‌ها).
 (۲) در متن.

ادامه مطلب

شیوهٔ تنظیم فهرست نشانگر‌ها (تصویر‌ها، جدول‌ها، نقشه‌ها، نمودارها) و پیوست‌ها

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

۱ـ فهرست نشانگر‌ها
منظور از «نشانگر»، ‌هرنوع بستینه، تصویر، جدول، نقشه و نمودار است که برای نشان دادن چیزی یا تکمیل، روشن کردن، و کمک به درک مطالب متن، درون متن یا پس از آن گنجانده می‌‎شود.
برای تهیه‎ی فهرست نشانگر‌ها:

ادامه مطلب

شیوهٔ شماره گذاری نشانگرها (تصویر‌ها، جدول‌ها، نقشه‌ها، نمودار‌ها) و پیوست‌ها

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

۱ـ نشانگر، چیست؟
ساژ‌ه‌های که درپی می‌آیند، نشانگر نامیده می‌شوند:
 (۱) بستینه: به ساژه‎هایی گفته می‌‎شود که برای نشان دادن چیزی غیر از پیوست، یا تصویر، جدول، نقشه و نمودار، درون پیرابند (کادر)، در متن آمده باشند.
بستینه‎‌ها معمولاً در نوشته‎های فارسی به‎کار نمی‌روند، بلکه در نوشته‎هایی به‎کار می‌روند که از زبان‎های بیگانه به‌ فارسی برگردانده (ترجمه) شده‌اند. بستینه‎‌ها در متن‎های انگلیسی با عنوان «figure» و همراه با شکل‎‌ها می‌آیند. نمونه‌ای که درپی آمده، یک بستینه را در نوشته‌ای فارسی نشان می‌دهد:

ادامه مطلب

شیوهٔ ارجاع و منبع نویسی (شیوه‌ی ارجاع ترتیب محور)

نویسنده‌، این روش ارجاع را که به نام خود به‌ثبت رسانده، «شیوه‌ی ارجاع ترتیب‌محور» نامیده است.

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانیwww.virastari.persianblog.ir

 

(۱) ارجاع: ارجاع در لغت به‌معنی «بازگرداندن» است و منظور این کتاب از ارجاع، «بازگرداندن خواننده به مطلب مورد نظر پدید‎آورنده» است؛ این مطلب می‌‎تواند قسمت‎های دیگری از خودِ نوشته و یا منبع یا مأخذ قسمت یا قسمت‎هایی از نوشته باشد که پدیدآورنده، خواننده را به آن‌ها بازگشت داده است. بر همین پایه، ارجاع، خود به دو گونه‎ی «ارجاع برون‎متنی» و «ارجاع درون‎متنی» تقسیم می‌‎شود.

ادامه مطلب

شیوهٔ تنظیم فهرست مطالب

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

تهیهٔ فهرست‌ها معمولاً پس از ویرایش متن و نهایی شدن صفحه‌بندی، به‌دست صفحه‌آرا انجام می‌شود؛ و کار ویراستار تنها نظارت بر کار فهرست‌سازی به‌دست صفحه‌آرا است. بنابراین اگر کتابی فهرست نداشته باشد، یا فهرست (های) آن کامل نباشد، و یا برابر با شیوه‌ای که درپی می‌آید تهیه نشده باشد، ویراستار باید صفحه‌آرا را به‌گونه‌ای راه‌نمایی کند که فهرستی (یا فهرست‌هایی) کامل و مطابق با شیوه‌نامه در آغاز کتاب بگنجاند. به‌هرحال، ویراستار برای نظارت بر ساختن یا تکمیل فهرست (‌ها)، باید آن‎چه را درپی می‌‎آید، فرا بگیرد:

ادامه مطلب

شیوهٔ شماره گذاری عنوان‌ها (تیتر‌ها) و بند‌ها

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

(۱) تعریف عنوان: عنوان، کلمه یا عبارتی است که عبارت، جمله، یا بندی دیگر، برای توضیح آن نوشته شده است؛ مانند عنوان همین مبحث.
 (۲) تعریف بند: بند، ساژه‌ای است که درپی یک عنوان و برای توضیح آن می‌آید؛ مانند بندهای (۱)، (۲)، (۳) و (۴) در سطرهای بعد که برای توضیح عنوان «شماره‌گذاری عنوان‌ها» آمده‌اند.

ادامه مطلب

شیوهٔ تنظیم فاصله و نیم فاصلهٔ میان اجزای ترکیب‌ها

منبع: جمشید سرمستانی، قواعد جامع املای فارسی، تهران، نشر سرمستان، 1390؛ در:

آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

هرگاه حروف‎چین در هنگام حروف‎چینی ترکیب‌ها، بین اجزای آن‌ها فقط کلید «Space» را فشار دهد، در اصطلاح می‌‎گوییم اجزای آن‌ها «با‎فاصله» نوشته شده‎اند (یا بین آن‌ها «یک فاصله» گذاشته شـده است)؛ و هرگاه بین آن‌ها کلیـــدهای «Shift+Space» یا «منهاCtrl+» را باهم فشار دهد، می‌‎گوییم اجزای آن‌ها «بی‌فاصله» نوشته شده‎اند (یا بین آن‌ها «نیم‎ فاصله» گذاشته شده است).
منظور از «ترکیب» در این‌جا، «ترکیب‌های حقیقی» و «ترکیب‌های مجازی» است:

ادامه مطلب

شیوهٔ املای واژه‌های دوهجایی و چندهجایی

منبع: جمشید سرمستانی، قواعد جامع املای فارسی، تهران، نشر سرمستان، 1390؛ در:

آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

۱ـ واژه‌های مرکب دوهجایی

ه‌مان گونه که در «قاعده‌ی کلی ترکیب‌ها» آمد، ترکیب‌های دوهجایی، به‌جز در «ترکیب‌های جدا»، چسبیده نوشته می‌شوند. گروه‌واژه‌هایی که درپی می‌آید، نمونه‌هایی از ترکیب‌هایی دوهجایی هستند که جزو ترکیب‌های جدا نیستند و برابر «قاعدهٔ کلی ترکیب‌ها» باید چسبیده نوشته شوند:

ادامه مطلب

قاعدهٔ کلی ترکیب‌ها

منبع: جمشید سرمستانی، قواعد جامع املای فارسی، تهران، نشر سرمستان، 1390؛ در:

آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

در هیچ منبعی برای ترکیب ها قاعده کلی نوشته نشده است؛ این قاعده را نویسنده پدید آورده است.

قاعدهٔ کلی ترکیب‌ها را می‌توان به‌شرح زیر بیان کرد:

۱ـ قواعد ترکیب‌های دوهجایی
برپایهٔ قاعدهٔ پیش‌گفته، هر یک از 23 ترکیب‌ برشمرده شده در مبحث انواع ترکیب ها، هنگامی که دوهجایی باشند، چسبیده نوشته می‌‎شوند، مگر هنگامی‌که -دست‌کم- یکی از ویژگی‌های «ترکیب‌های جدا» را داشته باشند؛ یعنی جزو یکی از ۱۰ گروه‌واژهٔ زیر باشند (اصل قاعده‎مندی):

ادامه مطلب

انواع ترکیب‌ها

منبع: جمشید سرمستانی، قواعد جامع املای فارسی، تهران، نشر سرمستان، 1390؛ در:

آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

واژه‌های مرکب (که از ترکیب دو یا چند واژه پدید آمده‌اند)، و واژه‌های مشتق (که از ترکیب با پسوند، پیشوند یا می‌انوند پدید آمده‌اند) را «ترکیب» می‌نامیم. ترکیب‌ها در قالب ساژه‌های دستوری و املایی گوناگون می‌آیند، ولی ترکیب‌های پرکاربرد معمولاً در قالب‌های زیر گنجانده می‌شوند:

ادامه مطلب

کارهای ویراستار

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

از آن‌جا که در این کتاب، نویسنده فقط بنا دارد به ویرایش عمومی بپردازد، تنها کارهای ویراستار عمومی درپی آورده می‌شود و در نوشته‌های دیگر به ویرایش ویژه و کارهای ویراستار ویژه می‌پردازد.
۱ـ کارهای ویراستار صوری

ادامه مطلب

تعریف انواع ویرایش

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

۱ـ ویرایش ویژه
 هریک از ویرایش‎های «ترجمه»، «علمی»، «ادبی»، «گفتار»، «استنادی»، «نمایه» و «تصحیحی» که هر نوشته بسته به محتوایش، ممکن است به یکی یا بیش از یکی از آن‎‌ها نیاز داشته باشد، ویرایش ویژه نامیده می‌‎شوند.

ادامه مطلب

قواعد املایی پسوندها و پیشوندها

منبع: جمشید سرمستانی، قواعد جامع املای فارسی، تهران، نشر سرمستان، 1390؛ در:

آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

1ـ پسوند‌ها

پسوند، هجا یا لفظی است که به‌تنهایی به‌کار نمی‌رود و در پس واژه می‌آید تا معنی تازه‌ای به آن دهد.

در زبان فارسی دست‌کم ۵۲ پسوند وجود دارد.

(۱) پسوندهای «آسا، آگین، باره،‌تر،‌ترین، جات، وار، وش،‌ها و گانه» -‌در واژه‎های دوهجایی و چندهجایی‌- جدا و بی‎فاصله نوشته می‌‎شوند (اصل قاعده‎مندی)؛ مانند: سیل‎آسا، شرم‎آگین، شکم‎باره، کوتاه‎‌تر، بزرگ‎‌ترین، ترشی‌جات، درویش‎وار، سرخ‌وش، کتاب‎‌ها و پنج‎گانه.

ادامه مطلب

تعریف واژه‌ها و مفاهیم ویرایشی- نگارشی

منبع: جمشید سرمستانی، گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، ۱۳۹۲؛ در:

 آموزشگاه مجازی ویرایش و نگارش، با نشانی www.virastari.persianblog.ir

تعریف‌ واژه‌ها و مفهوم‌ها

نویسنده برای بیان مفاهیم مورد نظر خود واژه‎‌ها و اصطلاحاتی را به‌کار برده که در مواردی، تعریف و معنی آن‎‌ها با آن‎چه در خارج از این کتاب آمده متفاوت، و در مواردی نیز همانند است. از این‎رو، دانستن معنی مورد نظر نویسنده برای دانستن مفاهیم این کتاب ضروری است. این واژه‎‌ها و اصطلاحات، و تعریف آن‎‌ها به‌شرحی هستند که درپی می‌‎آید:

ادامه مطلب

فهرست مطالب کتاب گزیدهٔ شیوه نامهٔ جامع ویرایش و نگارش

فهرست کوتاه داشته‌ها
دربارهٔ کتاب
فصل یکم: کلیات و تعریف‌ها
۱ـ تعریف‌ واژه‌ها و مفهوم‌ها
۲ـ تعریف ویرایش و گونه‎های آن
۳ـ کارهای ویراستار عمومی

ادامه مطلب

دربارهٔ کتاب گزیدهٔ شیوه نامهٔ ویرایش و نگارش

این کتاب گزیده‌ای از داشته‌های دو اثر نویسنده با نام‌های «شیوه‌نامهٔ جامع ویرایش و نگارش» و «قواعد جامع املای فارسی» است؛ که نگارش هر دو اثر از سال ۱۳۷۸ آغاز شد و اثر نخست ـ با آن‌که داشته‌هایش در ده‌ها دورهٔ ویرایش تدریس شده ـ ولی هنوز چاپ نشده، و اثر دوم نیز نخستین بار در سال ۱۳۹۰ به‌چاپ رسید.
نویسنده به دو علت این کتاب را از گزیدهٔ داشته‌های آن دو اثر نوشته است:

ادامه مطلب